معرفی کلارک (Clark)؛ دستیار هوش مصنوعی AISC

کلارک (Clark)؛ دستیار هوش مصنوعی AISC برای مهندسان سازه

معرفی قابلیت‌ها، منابع، مزایا، محدودیت‌ها و شرایط استفاده؛ همراه با تجربه عملی استفاده برای مهندسان ایرانی

مقدمه

هوش مصنوعی به‌تدریج از یک ابزار عمومی برای تولید متن و پاسخ‌گویی به سؤال‌ها، به سمت ابزارهای تخصصی حوزه‌های حرفه‌ای حرکت می‌کند. در مهندسی سازه، این تغییر اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا پاسخ فنی زمانی ارزشمند است که مشخص باشد بر اساس کدام استاندارد، کدام ویرایش و کدام بند ارائه شده است.

مؤسسه آمریکایی سازه‌های فولادی، American Institute of Steel Construction (AISC)، در ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵ دستیار هوش مصنوعی تخصصی خود را با نام Clark معرفی کرد. هدف Clark این نیست که مانند یک چت‌بات عمومی درباره هر موضوعی صحبت کند؛ بلکه قرار است مهندسان و معماران را سریع‌تر به اطلاعات موجود در مجموعه گسترده استانداردها، Manualها و Design Guideهای AISC برساند.

AISC در صفحه رسمی Clark اعلام می‌کند که این سامانه بیش از ۱۰ هزار صفحه از استانداردها و اسناد فنی معتبر فولاد را جست‌وجو می‌کند و محل استخراج اطلاعات را نیز به کاربر نشان می‌دهد.

برای جامعه مهندسی ایران، Clark از جنبه دیگری نیز قابل توجه است. بخش بزرگی از چارچوب طراحی سازه‌های فولادی در مبحث دهم مقررات ملی ساختمان، به‌طور گسترده مبتنی بر چارچوب و ضوابط AISC است. بنابراین Clark فقط ابزاری برای مطالعه یک آیین‌نامه خارجی نیست؛ بلکه می‌تواند به مهندس ایرانی برای شناخت بهتر منشأ، منطق و توضیحات تکمیلی بسیاری از ضوابط طراحی فولاد کمک کند.

Clark چیست؟

Clark یک چت‌بات تخصصی متعلق به خود AISC است. تفاوت اساسی آن با ابزارهای عمومی هوش مصنوعی در محدوده دانش آن است. AISC توضیح می‌دهد که Clark یک سیستم بسته است و برای پاسخ‌گویی به منابع مشخص AISC تکیه می‌کند؛ در نتیجه هدف آن این است که پاسخ‌ها بر دانش فنی کنترل‌شده AISC استوار باشند، نه بر محتوای پراکنده اینترنت.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های Clark، نمایش Citation برای اطلاعاتی است که ارائه می‌کند. این ویژگی باعث می‌شود کاربر بتواند از پاسخ هوش مصنوعی به منبع اصلی برگردد و متن استاندارد یا راهنما را شخصاً کنترل کند.

پرسش مهندس ← جست‌وجو در منابع AISC ← استخراج اطلاعات مرتبط ← پاسخ ← Citation

Clark به چه منابعی دسترسی دارد؟

طبق صفحه رسمی AISC، Clark در Steel Construction Manual، Seismic Design Manual، همه استانداردهای AISC و همه Design Guideهای AISC جست‌وجو می‌کند.

برای بررسی عملی این موضوع، از خود Clark نیز پرسیده شد که چه منابعی در اختیار دارد. در پاسخ، از جمله مدارک زیر را معرفی کرد:

Clark در همان گفت‌وگو تعدادی از Design Guideها، از جمله DG 1، DG 3، DG 7، DG 11، DG 15، DG 21، DG 23، DG 24، DG 31 و DG 39 را نیز نام برد.

نکته مهم: این پاسخ را نباید فهرست کامل پایگاه دانش Clark تلقی کرد. مرجع رسمی برای دامنه منابع، صفحه خود AISC است که از Steel Construction Manual، Seismic Design Manual، همه استانداردهای AISC و همه Design Guideهای AISC نام می‌برد. این موضوع خود یادآور یک اصل مهم است: حتی وقتی از Clark درباره خود Clark سؤال می‌کنیم، ادعاهای مهم بهتر است با منبع اصلی کنترل شوند.

چرا Clark برای مهندسان ایرانی اهمیت دارد؟

در نگاه اول ممکن است تصور شود Clark فقط برای طراحانی مفید است که مستقیماً با استانداردهای آمریکایی کار می‌کنند؛ اما برای مهندس سازه ایرانی موضوع عمیق‌تر است. مبحث دهم مقررات ملی ساختمان در بسیاری از ساختارها، روابط و الزامات طراحی فولاد، به چارچوب AISC نزدیک و مبتنی بر آن است.

بنابراین وقتی مهندس در مبحث دهم با ضابطه‌ای درباره مقاومت خمشی تیر، کمانش، اعضای فشاری، اندرکنش نیروی محوری و لنگر، اتصالات یا الزامات لرزه‌ای مواجه می‌شود، مراجعه به منابع AISC می‌تواند برای فهم ریشه ضابطه، Commentary، مثال‌ها و توضیحات تکمیلی مفید باشد.

البته این نزدیکی به معنی آن نیست که بتوان مبحث دهم را در همه موارد عیناً با آخرین نسخه AISC جایگزین کرد. ویرایش مبنا، تغییرات بومی، برخی ضرایب و استثناها و همچنین الزامات سایر مقررات ایران باید جداگانه کنترل شوند.

مبحث دهم ← شناسایی موضوع و ضابطه ← جست‌وجو در Clark ← مطالعه AISC و Citation ← کنترل نهایی با مقررات ایران

تجربه عملی اول: Clark فارسی را می‌فهمد

یکی از نکات جالبی که در استفاده عملی از Clark مشاهده کردیم، این بود که برای کار با آن الزاماً لازم نیست سؤال را به انگلیسی مطرح کنیم. در آزمون انجام‌شده، سؤال‌ها به زبان فارسی وارد شدند و Clark نه‌تنها مفهوم سؤال را تشخیص داد، بلکه پاسخ را نیز به فارسی ارائه کرد.

این موضوع برای جامعه مهندسی ایران اهمیت زیادی دارد. بسیاری از مهندسان توانایی مطالعه متن انگلیسی آیین‌نامه را دارند، اما نوشتن دقیق یک سؤال تخصصی به انگلیسی یا تشریح چندمرحله‌ای یک مسئله می‌تواند زمان‌بر باشد. امکان گفت‌وگو به فارسی این مانع را کاهش می‌دهد.

توضیح: در صفحات رسمی AISC که برای تهیه این مقاله بررسی شد، فارسی به‌عنوان زبان رسمی یا تضمین‌شده Clark اعلام نشده است. بنابراین این بخش بر اساس تجربه عملی استفاده نوشته شده و نه یک تعهد رسمی AISC.

تجربه عملی دوم: Clark مثال هم حل می‌کند

در آزمون دیگری مشخص شد که Clark فقط برای پیدا کردن بند و توضیح یک ضابطه کاربرد ندارد. می‌توان یک مسئله مهندسی را با داده‌های عددی در اختیار آن قرار داد و از آن خواست بر اساس ضوابط AISC مراحل حل را توضیح دهد.

در چنین حالتی Clark می‌تواند روابط مرتبط را پیدا کند، محاسبات را مرحله‌به‌مرحله پیش ببرد و به منابع مورد استفاده ارجاع دهد. این قابلیت برای دانشجویان، مدرسان و مهندسان طراح جذاب است، زیرا فاصله میان «پیدا کردن بند» و «دیدن نحوه استفاده از بند» را کاهش می‌دهد.

حل شدن یک مثال توسط هوش مصنوعی به معنی تأیید مهندسی محاسبه نیست؛ روابط، واحدها، فرضیات، شرایط کاربرد و نتیجه عددی باید مستقل کنترل شوند.

Citation؛ شاید مهم‌ترین قابلیت Clark

در یک ابزار هوش مصنوعی مهندسی، پاسخ خوب به‌تنهایی کافی نیست. مهندس باید بتواند بپرسد: این جواب را از کجا آوردی؟

یکی از نقاط قوت اصلی Clark این است که AISC آن را به‌گونه‌ای طراحی کرده که منبع اطلاعات ارائه‌شده را نشان دهد. در کاربرد حرفه‌ای، ارزش Clark الزاماً در گرفتن جواب نهایی نیست؛ بلکه در کوتاه کردن مسیر زیر است:

سؤال ← جواب اولیه ← Citation ← متن اصلی استاندارد

Citation مقصد نیست؛ میانبر رسیدن به منبع اصلی است.

امکانات نسخه جدید Clark

AISC در ۳۱ اوت ۲۰۲۶ یک ارتقای مهم برای Clark معرفی کرد. قابلیت‌های جدید اعلام‌شده شامل موارد زیر است:

• Conversation History: حفظ تاریخچه گفت‌وگو و امکان ادامه سؤال بدون تکرار زمینه؛

• Export: ذخیره یک پاسخ یا کل مکالمه در قالب فایل؛

• Clarification: در سؤال‌های مبهم، Clark به‌جای فرض‌کردن منظور کاربر، درخواست توضیح بیشتر می‌کند.

در رابط فعلی Clark، امکاناتی مانند Chat History، Current Thread، Export و ادامه پرسش‌ها در همان Thread نیز قابل مشاهده است. این موضوع برای بررسی چندمرحله‌ای مسائل مهندسی مفید است؛ مثلاً می‌توان ابتدا یک ضابطه را پرسید و سپس بدون تکرار همه اطلاعات، سؤال تکمیلی مطرح کرد.

مزایای Clark برای مهندس سازه

محدودیت‌های Clark

۱. Clark مقررات ایران را در پایگاه رسمی خود ندارد

مبحث دهم، استاندارد ۲۸۰۰، مبحث ششم و سایر مقررات ایران بخشی از مجموعه رسمی اعلام‌شده Clark نیستند. بنابراین اگر سؤال این باشد که «آیا این طراحی طبق مقررات جاری ایران مجاز است؟» پاسخ Clark به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری کافی نیست.

در مقابل، برای سؤال‌هایی از جنس «منطق این ضابطه در AISC چیست؟» یا «این موضوع در کدام Design Guide توضیح داده شده؟» Clark دقیقاً در حوزه مناسب خود قرار می‌گیرد.

۲. Clark موتور جامع همه استانداردهای دنیا نیست

در پروژه واقعی ممکن است همزمان به AISC، ASCE 7، AWS، ASTM، ACI، FEMA، استاندارد ۲۸۰۰ و مقررات ملی نیاز باشد. Clark به‌طور رسمی حول مجموعه AISC ساخته شده است؛ بنابراین نباید از آن انتظار یک سامانه جامع Cross-Code Research داشت.

۳. Closed System به معنی «بدون خطا» نیست

بسته بودن سیستم به معنی کنترل بهتر دامنه منابع است، نه تضمین صحت کامل پاسخ. همچنان ممکن است یک مدل شرط کاربرد رابطه‌ای را نادرست تفسیر کند، استثنایی را از قلم بیندازد، چند بند را اشتباه ترکیب کند یا در محاسبه عددی خطا داشته باشد.

Closed System = کنترل بهتر منابع، نه تضمین بدون‌خطا بودن پاسخ.

۴. حل مثال هم نیاز به کنترل دارد

در مثال عددی باید ویرایش استاندارد، واحدها، مشخصات مصالح، طبقه‌بندی مقطع، فرضیات تحلیل، روش LRFD یا ASD و محدودیت‌های رابطه کنترل شوند.

Clark محاسبه می‌کند ← مهندس روابط و فرضیات را کنترل می‌کند ← Citation بررسی می‌شود ← نتیجه مستقلاً ارزیابی می‌شود

۵. Edition را جدی بگیرید

در طراحی سازه، گفتن «طبق AISC» کافی نیست. باید مشخص شود دقیقاً کدام سند و کدام ویرایش مدنظر است؛ برای مثال AISC 360-16 یا AISC 360-22. این موضوع برای مهندس ایرانی مهم‌تر است، زیرا ویرایش مبنای یک ضابطه در مقررات ایران ممکن است با آخرین نسخه موجود در Clark یکسان نباشد.

بهتر است سؤال‌ها تا جای ممکن دقیق نوشته شوند؛ مثلاً: «بر اساس ANSI/AISC 360-22 و روش LRFD این مسئله را بررسی کن.»

شرایط استفاده و محرمانگی

Terms & Conditions عمومی AISC استفاده از سایت را تحت شرایط مشخصی قرار می‌دهد و دسترسی و استفاده را برای مقاصد شخصی، داخلی و غیرتجاری محدود می‌کند. همچنین محدودیت‌هایی برای کپی، بازتولید، توزیع، فروش، ترجمه، تغییر و ایجاد آثار مشتق از محتوای سایت وجود دارد.

نکته مهم برای دفاتر مهندسی، وضعیت اطلاعاتی است که کاربر در سایت وارد می‌کند. متن شرایط استفاده AISC می‌گوید مواردی مانند ایده‌ها، دانش فنی، تکنیک‌ها، سؤال‌ها، نظرات و پیشنهادها در چارچوب این شرایط، محرمانه و اختصاصی تلقی نمی‌شوند.

پیشنهاد عملی: اطلاعات محرمانه پروژه، نام کارفرما، نقشه‌ها، جزئیات قراردادی یا داده‌هایی که اجازه انتشار آن‌ها وجود ندارد، بدون بررسی شرایط حقوقی و سیاست‌های سازمانی در Clark وارد نشوند.

هزینه و شرایط دسترسی

در زمان تهیه این مقاله، سپتامبر ۲۰۲۶، صفحه رسمی Clark سه سطح دسترسی نشان می‌دهد:

صفحه ثبت‌نام حساب رایگان Clark نیز مزایایی مانند ۵ سؤال در روز، پیشنهادهای شخصی‌سازی‌شده بر اساس نقش شغلی و دسترسی زودهنگام به برخی قابلیت‌های جدید را اعلام می‌کند.

چطور از Clark بهتر سؤال کنیم؟

هرچه سؤال مهندسی دقیق‌تر باشد، پاسخ قابل استفاده‌تر خواهد بود. بهتر است در Prompt مشخص شود:

• کدام استاندارد و کدام ویرایش مدنظر است؛

• روش طراحی LRFD است یا ASD؛

• واحدها چیست؛

• مشخصات مصالح و هندسه چیست؛

• دقیقاً چه چیزی باید کنترل یا محاسبه شود؛

• در صورت امکان، از Clark خواسته شود Citation روابط و بندهای استفاده‌شده را نیز نشان دهد.

برای مثال به‌جای «مقاومت این تیر را حساب کن»، می‌توان پرسید:

بر اساس ANSI/AISC 360-22 و روش LRFD، مقاومت خمشی این W-section با فولاد ASTM A992 و طول مهارنشده مشخص را محاسبه کن. مراحل، روابط، شرایط کاربرد و Citation هر رابطه را نیز نمایش بده.

Clark جای مهندس را می‌گیرد؟

Clark بیشتر از آنکه جای مهندس را بگیرد، می‌تواند جای بخشی از کاری را بگیرد که مهندس برای ورق زدن Manual، پیدا کردن بند، جست‌وجوی Design Guide و مرور چند سند انجام می‌دهد.

قضاوت درباره مدل سازه، مناسب بودن فرضیات، انتخاب سیستم سازه‌ای، تشخیص ضابطه حاکم بر پروژه و مسئولیت نتیجه همچنان مسائل مهندسی هستند.

خود AISC نیز در شرایط عمومی استفاده از سایت تأکید می‌کند که اطلاعات باید پیش از استفاده در یک کاربرد مشخص، از نظر صحت، تناسب و قابلیت کاربرد توسط متخصص حرفه‌ای بررسی شوند.

Clark را بهتر است «دستیار هوشمند مهندس برای دسترسی به AISC» بدانیم، نه «مهندس هوش مصنوعی».

یک نکته مهم برای آینده مهندسی ایران

Clark از یک جهت فراتر از خود AISC اهمیت دارد: نشان می‌دهد آینده اسناد فنی احتمالاً فقط انتشار یک PDF چندصدصفحه‌ای نیست.

تصور کنید مهندس بتواند یک سؤال را مطرح کند و سامانه همزمان ارتباط میان مبحث دهم، AISC 360، AISC 341، Design Guide، Commentary و سایر منابع متناظر را نمایش دهد. در حوزه بتن نیز همین مدل می‌تواند مبحث نهم، ACI 318، راهنماهای طراحی و پرسش‌های رسمی را به هم متصل کند.

در چنین رویکردی آیین‌نامه حذف نمی‌شود؛ رابط دسترسی ما به آیین‌نامه تغییر می‌کند.

جمع‌بندی مزایا و محدودیت‌ها

نتیجه گیری

Clark را می‌توان یکی از نشانه‌های جدی ورود هوش مصنوعی تخصصی به مهندسی سازه دانست. اهمیت آن فقط در این نیست که بتوانیم یک سؤال را تایپ کنیم و چند ثانیه بعد پاسخ بگیریم. ارزش واقعی Clark در این است که پرسش مهندس را به منابع تخصصی AISC متصل می‌کند و فاصله میان «نمی‌دانم این ضابطه کجاست» و «به بند اصلی رسیده‌ام» را کوتاه می‌کند.

تجربه عملی ما نشان داد که Clark برای کاربر ایرانی یک مزیت مهم دیگر نیز دارد: فارسی را می‌فهمد و می‌تواند به فارسی پاسخ دهد. همچنین می‌توان از آن خواست یک مثال مهندسی را بر اساس ضوابط AISC مرحله‌به‌مرحله حل کند. این دو قابلیت، در کنار Citation و امکان ادامه گفت‌وگو، Clark را از یک موتور جست‌وجوی ساده به یک دستیار آموزشی و فنی جذاب تبدیل می‌کند.

برای مهندس ایرانی، اهمیت موضوع بیشتر هم می‌شود. بسیاری از ضوابط طراحی فولاد که در مبحث دهم با آن‌ها سروکار داریم، با چارچوب AISC پیوند دارند. Clark می‌تواند راهی سریع برای رسیدن از یک موضوع در مبحث دهم به Specification، Seismic Provisions، Manual، Commentary و Design Guideهای مرتبط باشد.

اما مرز استفاده حرفه‌ای باید روشن بماند:

Clark می‌تواند مسیر رسیدن به پاسخ را کوتاه کند؛ مسئولیت تشخیص درست بودن پاسخ همچنان با مهندس است.

Clark جای آیین‌نامه و مهندس را نمی‌گیرد؛ فاصله مهندس تا آیین‌نامه را کمتر می‌کند.

لینک استفاده و منابع رسمی

1. ورود مستقیم به Ask Clark

2. صفحه رسمی معرفی Clark در AISC

3. خبر رسمی معرفی Clark — 24 June 2025

4. معرفی قابلیت‌های جدید Clark — 31 August 2026

5. ثبت‌نام حساب رایگان Clark

6. AISC Terms & Conditions